Onderwerp: Runners High

...door Bert Vreeswijk
32767 keer bekeken
Datum: 05-02-2008
Bericht:
Wat bezielt atleten en triatleten toch, om zich na een zware werkdag met vaak veel gejakker en stress tijdens trainingen van Typhoon bij Jack, Bart of Remy, zich s'avonds nog eens in het zweet te trainen?
Als je zo op dinsdagavond op de baan eens rond kijkt, en je ziet al die clubgenoten zich zo afbeulen, dan vraag je je soms af ( ja zelfs ik ) waar al deze mensen de energie en "drive" vandaan halen.
Als loper of triatleet kun je "niet sporters" niet uitleggen, waarom het zo heerlijk is om aan duursport te doen en de atleet zich na afloop van de training onder de douche als herboren voelt.
Je collega's van het werk ploffen vaak thuis doodmoe na een zware werkdag op de bank en jij gaat nog "eventjes een traininkje afwerken" in de avonduren!!
De vraag is nu, of hier een verklaring voor is te vinden?
Buiten argumenten als; prestatiedrang, stress de baas blijven, conditie opbouwen of gewoon met een groep lekker bewegen, is er volgens wetenschappers nog een belangrijk "fenomeen" in het spel nl. "verslaving".
In enkele gerenomeerde hardloopmagazines in de V.S. werd een aantal jaren geleden al melding gemaakt van het zg. RUNNERS HIGH.
Het gaat hier om een toestand van opperste lustbeleving (nee, nou niet gelijk aan sex denken jongens!) of euforie, wat zich vreemd genoeg voordoet na lange afstanden hardlopen.
Op momenten dat men juist pijn, en vermoeidheid zou moeten voelen lijkt er" iets" in het lichaam van de atleet deze onprettige ervaringen "onschadelijk" te maken en de atleet heeft het gevoel juist niet moe te worden en eindeloos te kunnen doorgaan.
Zelf heb ik dit in de afsluitende marathons, tijdens hele triathlons meerdere malen ervaren en ook op Hawai'i tijdens de Ironman, vele triatleten in trance hun marathonweg zien vervolgen.
Het zou dus kunnen zijn dat een atleet niet alleen hardloopt omdat hij of zij het leuk en of nuttig vindt maar vooral onder "dwang" van een verslaving ( maar wel een gezonde).
Men zou misschien wel anders willen maar niet anders kunnen, een verslavingservaring die voor velen een belangrijk motief zou kunnen zijn om steeds opnieuw de loopschoenen aan te trekken voor alweer een lekker duurloopje of intensieve tempotraining op de baan.
Ook vanuit de medische wetenschap toont men steeds meer belangstelling voor het fenomeen "RUNNERS HIGH".

Endorfinen

Het is inmiddels algemeen bekend dat duursport verslavend kan werken, maar men kon voor dit zg. RUNNERS HIGH geen duidelijke verklaring vinden.
In de laatste decenia heeft men ontdekt dat het lichaam als gevolg van regelmatige inspanning stoffen uitscheidt, die endogene opioļde peptiden worden genoemd en die in hun moleculaire structuur een duidelijke verwandschap hebben met morfine ( pijnstiller )
De Amerikaan Goldstein maakte in '71 voor het eerst melding van de mogelijkheid dat het lichaam zelf stoffen met een morfine-achtige structuur kon maken in het hersenaanhangsel (de hypofyse )
Deze wetenschapper ontdekte nl. dat het lichaam hormoonreceptoren (ontvangers) bezit, waaraan morfine en aanverwante stoffen zich kunnen binden.
Later ontdekte men nog meer van dergelijke stoffen (Hughes en Goldstein) welke nu bekend staan onder de naam endorfinen. (Harber '84.)
Wat zijn nu de veronderstelde effecten van duurtraining?
Mogelijk vormen de afvalstoffen in de werkende spier een chemische prikkel waardoor er in verhoogde mate endorfinen worden uitgescheiden door het hersenaanhangsel. ( het hersenaanhangsel is een uiterst klein kliertje dat aan de basis ligt van de hersenen. )

Men heeft ontdekt dat het vooral de intensiteit van de inspanningen is die de hoeveelheid afgescheiden endorfinen bepaald.
Uit publicaties van oa. Schartz en Kindermann, 1992 is gebleken dat ook bij anaėrobe inspanningen endorfinen worden gevormd, waarbij de stijging van de endorfinenspiegel gelijke tred houdt met de toename van het lactaat (afvalstoffen) in de spieren.( waarvan akte middenafstandlopers!!)
Deze endorfinen komen dan in grote hoeveelheden in de bloedbaan en de atleet voelt zich steeds beter en voelt de pijn in zijn spieren niet meer en loopt als het ware in een trance zonder moe te worden.
Het is na onderzoek wel zeker gebleken dat deze endorfinen verantwoordelijk zijn voor het "RUNNERS HIGH".
Men heeft in veldtesten nl. morfine tegenwerkers aan vermoeide lopers toegediend en het bleek dat de toestand van euforie als sneeuw voor de zon verdween en dat men de hevige vermoeidheid en spierpijn die zo kenmerkend zijn voor de verliezer en zelden voor de winnaar (u ook wel eens opgevallen?) wel degelijk voelde.
Na de training daalt de" endorfinenspiegel" in het bloed en door de inspanning treedt een negatief "terugkoppelings mechanisme op; door het verhoogde aanbad van endorfine in het bloed gaat er een signaal naar de hersenen om minder endorfinen af te scheiden, zodat er weer een "evenwichtstoestand ontstaat.
Het resultaat is dat men bij intensief trainende duursporters (atleten en triatleten) tijdens inspanningen een hogere endorfinenspiegel aanwezig is dan in rust.
Men neemt nu aan dat deze lage endorfinenspiegel in rust verantwoordelijk is voor de zg. loopverslaving, men moet weer gaan trainen om zich plezierig te kunnen voelen of met andere woorden men moet het endorfinegehalte weer op krikken ( " ga je "shot" maar halen", zeg ik altijd tegen Riikka )



Onttrainings-syndroom
Waarschijnlijk zijn de endorfinen ook verantwoordelijk voor de ontwenningsverschijnselen die optreden als men plotseling een intensieve sportperiode moet af- of onderbreken, bijvoorbeeld door een verhuizing,blessure, ziekte of overwerk op de zaak.
Er kunnen zich dan allerlei vervelende verschijnselen voordoen, die men onder de naam "onttrainingssyndroom" kan samenvatten.
Waar het op neer komt is dat een bestaande evenwichtstoestand wordt verbroken, waarbij onder andere de endorfinen in geringere hoeveelheden en veel onregelmatiger worden afgescheiden.
Door verstandig af te trainen kan men onder meer bereiken dat de endorfinenspiegel in het bloed weer in evenwicht komt of blijft.
Over deze morfine-achtige stoffen is nog veel niet bekend, maar de wetenschap werkt eraan.
Momenteel zijn er een 10 tal stoffen bekend die een vergelijkbare werking hebben en wie weet vind men er de komende jaren nog wel meer.
Het onttrainingssyndroom geeft veel klachten te zien die vergelijkbaar zijn met die van een drugverslaafde die na jaren intensief gebruik plotseling zijn dope niet meer krijgt.
Waarschijnlijk komt het beeld van het acute onttrainingssyndroom bij de huidige intensieve duursportbeoefening veel vaker voor dan we beseffen,
Recreatiesporters kwamen in verschillende onderzoeken niet aan het woord, maar het is aannemelijk dat door de enorme toename van intensief trainende recreanten in de triathlonsport en loperswereld dit syndroom veel vaker voorkomt dan toe nu toe werd aangenomen.
Vier tot twintig dagen na plotseling staken van intensieve training kunnen zich de volgende verschijnselen voordoen; moeheid, depessiviteit, slapeloosheid, eetlustvermindering, hoofdpijn, duizeligheid, snel prikkelbaar zijn, chagereinig, rusteloosheid en opgejaagd gevoel , soms hartkloppingen en spierpijn.
Het gevaar is niet ondenkbaar dat bij het niet herkennen van deze symptomen, de atleet/te allerlei medische specialisten afloopt terwijl een simpel trainingsadvies voldoende kan zijn!!!

Bronvermelding:
-Benecke, De verslaving van de lange-afstandloper. De Volkskrant 24 - 06 - '99.
- Brok, Een geval van loopverslaving.Geneeskunde en sport 22
- Harber,Endorphins and exercise. Sports Medicin 3.
- Schwartz en Kinderman. Changes in beta- endorfin levels. Sport Medicin 13.
- Fox and Mathews, Fysiologie van de Lich. Opvoedin en sport, De tijdstroom.
Hendriks/ Backx /Mosterd, Leerboek sportgeneeskunde,Bohn Stafleu van Loghum

inloggen